İçeriğe geç
Kurumsal Yapay Zekâ

Ekip İçi Yapay Zekâ Kullanım Politikası Nasıl Yazılır?

Ekibiniz yapay zekâ araçlarını kullanmaya başladıysa yazılı bir kurala ihtiyacınız var. Bir sayfayı geçmeyen, gerçekten okunan bir politikanın yedi başlığı, veri sınıflandırma tablosu ve hazır iskeleti.

Fahri AksoyYazar: Yayın: 6 dk okuma
Toplantı masasında dizüstü bilgisayarlarla çalışan bir ekip
Bu sayfada
  1. Politikası olmayan ekipte ne oluyor?
  2. Politika bir sayfayı geçmemeli
  3. Politikanın içermesi gereken yedi başlık
  4. Veri sınıflandırma tablosu
  5. Bir sayfalık politika iskeleti
  6. Yazarken kaçınılması gereken üç hata
  7. Politikayı canlı tutmak
  8. Sık sorulan sorular
  9. Ekibinizle birlikte kurmak isterseniz

Ekibiniz büyük ihtimalle yapay zekâ araçlarını çoktan kullanmaya başladı. Size sormadan, herkes kendi hesabıyla, kendi yöntemiyle. Bu kötü bir haber değil; kötü haber, bunun yazılı bir kuralı olmaması.

Yapay zekâ kullanım politikası, bir ekibin bu araçları hangi işlerde, hangi verilerle ve hangi kontrollerle kullanabileceğini tanımlayan kısa bir iç belgedir. Amacı kullanımı engellemek değil, kullanımı güvenli ve tutarlı hale getirmektir.

Politikası olmayan ekipte ne oluyor?

Yazılı bir yapay zekâ kullanım politikası yokken herkes kendi yorumunu uyguluyor ve bu yorumlar birbirinden çok uzak oluyor. Ekip içi yapay zekâ kuralları sözlü kaldığında, kuralın ne olduğu kişiden kişiye değişiyor.

Bir kişi müşteri sözleşmesini olduğu gibi yapıştırıp özet istiyor. Başka biri aynı aracı hiç açmıyor, çünkü “yasak olabilir” diye düşünüyor. Üçüncüsü modelin ürettiği rakamı kontrol etmeden rapora koyuyor. Üçü de kötü niyetli değil; üçü de kendilerine söylenmemiş bir sorunun cevabını tahmin ediyor.

Bu tabloda asıl risk teknik bir güvenlik açığı değil, tutarsızlık. Aynı ekipte hem aşırı temkinli hem aşırı rahat davranışın bir arada bulunması, hem verimlilik kaybı hem de risk demek.

Politika bir sayfayı geçmemeli

Gördüğüm yapay zekâ kullanım politikası örneklerinin çoğu okunmuyor, çünkü on beş sayfa ve hukuk diliyle yazılmış. Okunmayan bir politika, olmayan bir politikayla aynı şeydir.

Hedef şu olmalı: yeni katılan bir çalışan belgeyi beş dakikada okuyup ne yapacağını anlasın. Bunun için üç şey gerekiyor: somut örnekler, net sınırlar ve kısa cümleler. Kapsamlı olmak ile uzun olmak aynı şey değil.

Politikanın içermesi gereken yedi başlık

İşe yarayan bir yapay zekâ kullanım politikası, aşağıdaki yedi sorunun cevabını veriyor. Sıraları değişebilir, ama hiçbiri eksik kalmamalı.

1. Hangi araçlar onaylı?

Ekibin kullanabileceği araçlar isimle listelenmeli. Liste dışındaki bir aracı kullanmak isteyen kişinin kime başvuracağı da yazmalı. Bu madde olmadan gölge kullanım kaçınılmazdır.

2. Hangi veri girilebilir, hangisi girilemez?

Politikanın kalbi burası. Soyut ifade yerine veri tiplerini isimle saymak gerekiyor. Bir sonraki bölümdeki tablo bunun için hazırlandı. Kendi verinizle çalışan bir kurulum düşünüyorsanız bu yazıdaki veri hazırlığı adımları da aynı sınıflandırmaya dayanıyor.

3. Hangi işlerde kullanılabilir?

Taslak hazırlama, özetleme, fikir üretme ve format dönüştürme genellikle serbest alandır. Performans değerlendirmesi, işe alım eleme kararı ve müşteriye doğrudan giden nihai metin ise ayrı bir dikkat gerektirir.

4. Çıktı nasıl kontrol edilir?

Hangi çıktının mutlaka insan kontrolünden geçeceği yazılı olmalı. Rakam, tarih, isim, alıntı ve yasal ifade içeren her çıktı bu kapsamdadır. Dil modelleri bu dört kategoride emin bir tonda yanlış üretmeye en yatkındır.

5. Müşteriye ve dışarıya karşı şeffaflık

Yapay zekâ desteğiyle üretilen çıktının müşteriye nasıl sunulacağı belirlenmeli. Bazı sektörlerde bu bir bildirim yükümlülüğü, bazılarında yalnızca bir tercih. İkisi de olabilir ama belirsiz kalmamalı.

6. Sorumluluk kimde?

Tek cümlelik ama en önemli madde: çıktının sorumluluğu, onu kullanan kişiye aittir. “Model öyle yazdı” bir gerekçe değildir. Bu cümle politikada açıkça yer aldığında, kontrol alışkanlığı kendiliğinden yerleşiyor.

7. Kime sorulur?

Emin olunmayan durumda başvurulacak kişinin adı yazmalı. İsim yoksa kimse sormaz, herkes tahmin eder ve politikanın amacı boşa çıkar.

Veri sınıflandırma tablosu

Yapay zekâ veri güvenliği tarafında en çok işe yarayan şey, uzun açıklamalar değil kısa bir sınıflandırma. Aşağıdaki üç kategorili yapı, çoğu işletmede olduğu gibi kullanılabilecek bir başlangıç. Kendi sektörünüze göre örnekleri değiştirmeniz gerekir, ama kategori mantığı genellikle aynı kalır.

KategoriÖrnek veriKural
SerbestGenel sektör bilgisi, kamuya açık içerik, kendi yazdığınız taslak metinSerbestçe kullanılabilir
Dikkatliİç süreç açıklamaları, isim geçmeyen proje detayları, anonimleştirilmiş örneklerTanımlayıcı bilgiler çıkarıldıktan sonra kullanılabilir
YasakMüşteri kişisel verileri, sözleşme metinleri, finansal kayıtlar, erişim bilgileri, sağlık verisiOnaylı kurumsal ortam dışında hiçbir araca girilmez

Üçüncü satırdaki “onaylı kurumsal ortam” ifadesi bilinçli. Bazı araçların kurumsal sürümleri, girilen verinin model eğitiminde kullanılmamasını taahhüt ediyor ve ayrı sözleşmeyle çalışıyor. Hangi aracın hangi sürümünü kullandığınız bu tabloyu doğrudan etkiler, bu yüzden politikada sürüm adıyla belirtilmeli.

Bir sayfalık politika iskeleti

Aşağıdaki iskelet, yukarıdaki yedi başlığın tek sayfaya sığan hali. Başlıkları koruyup içerikleri kendi durumunuza göre doldurabilirsiniz.

  • Amaç: Bu belge, ekibimizin yapay zekâ araçlarını güvenli ve tutarlı biçimde kullanması için hazırlanmıştır. Kullanımı kısıtlamayı değil, netleştirmeyi amaçlar.
  • Onaylı araçlar: [araç adları ve sürümleri]. Listede olmayan bir aracı kullanmadan önce [isim] ile konuşun.
  • Veri kuralı: Serbest, dikkatli ve yasak kategorileri aşağıdaki tabloda tanımlanmıştır. Tereddüt ettiğiniz veri yasak kabul edilir.
  • Kullanım alanları: Taslak, özet, fikir ve format dönüşümü serbesttir. [Sayılacak işler] için önce onay alınır.
  • Kontrol kuralı: Rakam, tarih, isim, alıntı ve yasal ifade içeren her çıktı yayımlanmadan önce insan tarafından doğrulanır.
  • Şeffaflık: [Müşteriye bildirim yapılacak durumlar].
  • Sorumluluk: Çıktının sorumluluğu, onu kullanan kişiye aittir.
  • Soru: Emin olmadığınız her durumda [isim] ile konuşun. Sormak her zaman doğru cevaptır.
  • Gözden geçirme tarihi: [tarih]

Bu iskeletin okunma oranının yüksek olmasının sebebi, her maddesinin bir eylem söylemesi. İlke anlatan cümleler kolay yazılır ama uygulanmaz; “şu durumda şunu yap” diyen cümleler uygulanır.

Yazarken kaçınılması gereken üç hata

  • Yasaklayıcı dil. “Kullanılması yasaktır” ile başlayan bir politika, kullanımı durdurmaz, yalnızca görünmez kılar. Gölge kullanım, denetlenemeyen kullanımdır ve çok daha risklidir.
  • Araç adı olmadan yazmak. “Yapay zekâ araçları” gibi genel ifadeler, herkesin farklı bir şey anlamasına yol açar. Adını yazın, liste değişirse güncelleyin.
  • Tek seferlik yayınlamak. Politikayı duyurup rafa kaldırmak, üç ay içinde geçersiz hale getirir. Araçlar ve yetkinlikler hızlı değişiyor.

Politikayı canlı tutmak

Bir yapay zekâ kullanım politikası yayımlandığı gün değil, uygulanmaya başladığı gün yürürlüğe girer. Yazılı belge işin yarısı; diğer yarısı ekibin o belgeyi gerçekten uygulayabilmesi.

Pratikte işe yaradığını gördüğüm düzen şu: politika yayınlandıktan sonra kısa bir oturumda örnekler üzerinden anlatılıyor, ekibe kendi işlerinden iki örnek denemesi veriliyor ve bir ay sonra çıkan sorular toplanıp politikaya ekleniyor. Üçüncü adım çoğu yerde atlanıyor ama en çok değeri o üretiyor, çünkü gerçek belirsizlikler ancak kullanımla ortaya çıkıyor.

Altı ayda bir gözden geçirme tarihi belirleyin ve bu tarihi belgenin üstüne yazın. Tarihi olmayan bir iç belge, eskidiğini kimseye haber vermez.

Sık sorulan sorular

Küçük bir ekibiz, politikaya gerçekten ihtiyacımız var mı?

Beş kişilik bir ekipte bile yapay zekâ kullanım politikası gerekiyor, çünkü sorun ekip büyüklüğü değil veri hassasiyeti. Müşteri verisiyle çalışıyorsanız, bir kişinin bir kez yanlış yapması yeterli. Küçük ekipte politika daha kısa olur, ama var olmalı.

Politikayı kim yazmalı?

Taslağı işi bilen kişi yazmalı, onayı ise karar verici vermeli. Yalnızca hukuk tarafından yazılan politikalar genellikle uygulanamayacak kadar katı, yalnızca teknik taraftan yazılanlar ise riski küçümsüyor. İkisinin birlikte okuması en iyi sonucu veriyor.

Çalışanlar kendi kişisel hesaplarını kullanabilir mi?

Çalışanların yapay zekâ kullanımı konusunda en sık sorulan soru bu ve cevabı sektörünüze göre değişiyor. Kişisel hesap kullanımına izin verecekseniz, o hesaplara hangi verinin girilemeyeceğini çok daha ayrıntılı yazmanız gerekir. İzin vermeyecekseniz, ekibe onaylı bir alternatif sunmadan yasaklamak çalışmıyor.

Bu politika yasal bir zorunluluk mu?

Tabi olduğunuz mevzuata ve sektöre göre değişir. Veri koruma yükümlülükleriniz varsa, çalışanların hangi veriyi nereye aktardığını kontrol etmek zaten sizin sorumluluğunuzdadır ve bu politika o kontrolün pratik aracıdır. Kesin durum için hukuk danışmanınıza sormanız gerekir; bu yazı hukuki görüş değildir.

Ekibinizle birlikte kurmak isterseniz

Politikayı ekibinizle birlikte çıkaralım

Kurumsal yapay zekâ eğitimi programlarında, yapay zekâ kullanım politikası taslağını ekiple birlikte ve kendi gerçek örnekleriniz üzerinden çıkarıyoruz. Programın nasıl işlediğini hizmet sayfasında bulabilirsiniz.

Güncelleme:

Paylaş

Fahri Aksoy

Fahri Aksoy

İstatistik lisansı, University of Southampton'da veri bilimi yüksek lisansı ve BP'de veri mühendisliği deneyimi olan; bugün işletmelere yapay zekâ ve süreç otomasyonu danışmanlığı veren içerik üreticisi.

Hakkımda

İlgili yazılar

Yapay Zekâ Stratejisi

Yapay Zekâ Danışmanlığının Maliyetini Ne Belirler?

Yapay zekâ danışmanlığı için sabit bir fiyat listesi neden anlamlı değil, teklifteki rakamı hangi kalemler belirliyor ve iki teklifi karşılaştırırken hangi sorular…

· 5 dk okuma